ABD ile İran arasındaki gerginlikler son zamanlarda yeniden tırmandı ve deniz taşımacılığı güvenliği ve küresel enerji pazarları uluslararası ilginin merkezine yerleştirildi. ABD ordusu, İran'ın petrol tankerleri gibi hedefleri vurmaya devam ederken, İran da misilleme eylemleri başlatarak deniz taşımacılığı yolları üzerindeki çatışmayı önemli ölçüde yoğunlaştırdı. Uluslararası gemiciliğe bağımlı olan dış ticaret işletmeleri için bu çatışmanın etkisi enerji fiyatlarının çok ötesine uzanabilir.
Ayın 9'unda (yerel saat), İran, ABD'nin İran gemilerine-yakın zamanda yaptığı saldırıların ardından karşı önlemler aldığını açıkladı ve ABD savaş gemileri ve petrol tankerleri de dahil olmak üzere çok sayıda hedefi vurduğunu iddia etti. Ancak ABD daha sonra donanma gemilerinden herhangi birinin İran tarafından saldırıya uğradığını yalanladı. İki tarafın hesapları arasında önemli farklılıklar olsa da Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndaki nakliye risklerinin daha da arttığı kesin.
Hürmüz Boğazı'nın hayati bir küresel enerji taşıma koridoru olduğunu belirtmekte fayda var; gerginliklerin sürmesi durumunda ham petrol, rafine edilmiş petrol ürünleri ve ilgili kimyasalların uluslararası nakliye maliyetleri etkilenebilir. Son zamanlarda Brent ham petrolünün fiyatı kısa süreliğine varil başına 100 doları aşarak arz kesintilerine ilişkin piyasa endişelerini yeniden alevlendirdi.
Bu arada ABD Başkanı Trump, ABD ile İran arasındaki anlaşmazlığın Kasım ayında yapılacak ABD ara seçimlerinden sonra sonuçlanmasını beklediğini belirtti. Ancak şu anda ABD hükümeti içinde çatışmanın süresine ilişkin bir fikir birliği yok; bu da piyasanın kısa vadede belirsizlikten kurtulamayacağı anlamına geliyor.
Enerji piyasası açısından bakıldığında, ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA), bu yıl ve gelecek yıl için petrol fiyatı tahminlerini yükseltti. Veriler, küresel petrol stoklarının bu yıl şu ana kadar yaklaşık 400 milyon varil azaldığını gösteriyor; Orta Doğu'dan gelen arzın kısıtlı olması, küresel enerji piyasasındaki stok baskılarını artırmaya devam ediyor.
Uluslararası ticaret şirketleri için artık öncelikli endişe, artan petrol fiyatları, nakliye maliyetleri, program gecikmeleri ve tedarik zinciri risklerini içeren zincirleme reaksiyondur. Özellikle petrokimya, plastik, makine, otomobil parçaları ve nakliye maliyetleri yüksek diğer ürünlerle uğraşan şirketlerin, nakliye zaman çizelgelerini ve satın alma maliyetlerini proaktif bir şekilde değerlendirirken, hammadde fiyatlarını ve uluslararası nakliye rotalarındaki değişiklikleri yakından izlemesi gerekiyor.
Kısa vadede ABD-İran durumu, küresel enerji ve uluslararası lojistik pazarlarını etkileyen önemli bir değişken olmaya devam edecek. Bölgesel çatışmanın daha da artması durumunda, uluslararası ticaret kuruluşlarının daha yüksek nakliye maliyetlerine ve daha uzun teslimat sürelerine hazırlık yapması gerekebilir.
